Alkoholizm, długi i nałogi obdarowanego. Czy to powód, by odebrać mieszkanie?
Rodzicielska miłość jest bezwarunkowa, ale rodzicielska cierpliwość ma swoje granice. Często w mojej kancelarii pojawiają się osoby, które oddały mieszkanie dziecku, chcąc zapewnić mu lepszy start. Niestety, zamiast „startu”, obserwują powolny upadek.
Syn pije. Córka wpadła w spiralę chwilówek. Wnuk przegrywa pieniądze w kasynie. Patrzysz na to z przerażeniem i myślisz: „On to wszystko zmarnuje! Przepije dorobek mojego życia, a na koniec oboje wylądujemy na bruku”.
Wtedy pojawia się pomysł: odwołać darowiznę. Odebrać mieszkanie, żeby je ratować. Ale czy nałóg obdarowanego to wystarczający powód dla sądu? Czy prawo pozwala zabrać prezent tylko dlatego, że ktoś „źle się prowadzi”?
Odpowiedź nie jest oczywista i może Cię zaskoczyć. Dziś wyjaśnię Ci, gdzie leży granica między „chorobą” (którą sąd chroni) a „rażącą niewdzięcznością” (którą sąd karze).
Zimny prysznic: Nałóg to zazwyczaj choroba, a nie niewdzięczność
Zacznijmy od tego, jak na sprawę patrzą sędziowie. Dla Ciebie picie syna to tragedia i wstyd. Dla sądu alkoholizm (czy narkomania) to choroba.
Orzecznictwo sądowe jest tu dość brutalne dla darczyńców. Sędziowie wychodzą z założenia, że bycie chorym nie jest aktem niewdzięczności. Jeśli obdarowany pije, nie myje się, nie pracuje i śpi do południa – to jest to jego styl życia (samo-destrukcyjny), ale nie jest to działanie wymierzone bezpośrednio w Ciebie.
Często słyszę w sądzie uzasadnienia wyroków oddalających powództwo: „Zachowanie pozwanego jest naganne społecznie, ale wynika z choroby alkoholowej i nie ma na celu dokuczenia darczyńcy”.
Jeśli więc w pozwie napiszemy tylko: „Chcę odzyskać dom, bo syn jest alkoholikiem”, to taką sprawę przegramy.
Kiedy nałóg staje się „bronią”? (Tu masz szansę!)
Czy to oznacza, że jesteś bezradny? Absolutnie nie. Musimy tylko zmienić optykę. Nie pozywamy syna za to, że jest alkoholikiem. Pozywamy go za to, co robi Tobie pod wpływem alkoholu.
Rażąca niewdzięczność pojawia się tam, gdzie nałóg przestaje być problemem osobistym obdarowanego, a staje się udręką dla darczyńcy. Szukamy więc konkretnych czynów:
- Awantury i wyzwiska: Czy pod wpływem alkoholu syn Cię wyzywa, poniża, grozi Ci?
- Kradzieże: Czy wynosi z domu Twoje rzeczy, żeby mieć na wódkę? Czy zabiera Ci emeryturę?
- Sprowadzanie „gości”: Czy zamienił darowane mieszkanie w melinę, przez co boisz się wyjść z pokoju?
- Brak opieki: Czy kiedy byłeś chory, on odmówił wezwania pogotowia, bo był zbyt pijany lub zajęty imprezą?
To są przesłanki do odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności. Wtedy alkohol nie jest „okolicznością łagodzącą” (chorobą), ale paliwem dla agresji, której prawo nie toleruje.
Ratowanie majątku przed komornikiem – czy to działa?
Wielu rodziców chce odwołać darowiznę nie tyle z zemsty, co ze strachu. „Mecenasie, on narobił długów! Zaraz wejdzie komornik i zlicytuje to mieszkanie. Muszę je odebrać, żeby zostało w rodzinie!”.
Muszę Cię ostrzec. Chęć „ratowania majątku przed wierzycielami syna” nie jest prawną przesłanką do odwołania darowizny. Jeśli powiesz to głośno w sądzie, sędzia może uznać, że wcale nie chodzi o niewdzięczność, tylko o ucieczkę przed długami.
Co gorsza, jeśli syn już narobił długów, a Ty odzyskasz mieszkanie – wierzyciele syna mogą zaatakować Ciebie tzw. skargą pauliańską. Dlatego strategia w takim przypadku musi być bardzo przemyślana.
Jak udowodnić winę, gdy on twierdzi, że jest chory?
W sprawach z tłem alkoholowym dowody są kluczowe. Obdarowany będzie przyjmował linię obrony „biednego, chorego człowieka, który potrzebuje pomocy, a nie kary”.
Ty musisz wykazać, że jego zachowanie jest świadomym, celowym nękaniem. Co będzie dowodem?
- Interwencje Policji: To najważniejszy papier. Jeśli syn robi awanturę – wzywaj policję. Notatka o tym, że był agresywny wobec Ciebie, jest warta więcej niż zeznania dziesięciu cioć.
- Niebieska Karta: Procedura przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
- Świadkowie: Sąsiedzi, którzy słyszą krzyki w nocy.
Więcej o tym, jak zbierać dowody, gdy nikt nie patrzy, napisałem w artykule: Jak udowodnić niewdzięczność?.
A może ubezwłasnowolnienie? (Alternatywna droga)
Czasami sytuacja jest tak drastyczna, że choroba psychiczna lub uzależnienie całkowicie odbierają obdarowanemu rozum. Jeśli darczyńca również działał w stanie wyłączenia świadomości (np. sam był chory), w grę może wchodzić inna procedura.
Mowa o rozwiązaniu umowy darowizny (nie mylić z odwołaniem!). Stosuje się to w specyficznych przypadkach związanych z ubezwłasnowolnieniem.
Sprawdź szczegóły tutaj: Rozwiązanie umowy darowizny – kiedy jest możliwe?.
Czy można wyrzucić alkoholika z domu?
To pytanie pojawia się zaraz po odwołaniu darowizny. „Mecenasie, odzyskałam własność na papierze, ale on dalej tam mieszka, pije i nie chce się wyprowadzić”.
Pamiętaj, że samo odwołanie darowizny (przeniesienie własności) nie powoduje automatycznej eksmisji. To osobny proces. Jednak jako właściciel masz znacznie silniejszą pozycję, by żądać eksmisji (nawet eksmisji sprawcy przemocy domowej, która jest procedurą przyspieszoną).
O tym, co robić, gdy obdarowany nie chce wydać lokalu, przeczytasz we wpisie: Jak odzyskać przedmiot darowizny w praktyce?.
Nie czekaj na tragedię
Życie pod jednym dachem z osobą uzależnioną, która w dodatku czuje się „panem na włościach” (bo dostała darowiznę), to koszmar. Wiem, że boisz się, że sąd stanie po stronie „chorego dziecka”.
Ale prawo chroni też Ciebie. Masz prawo do spokojnej starości we własnym domu. Jeśli nałóg syna czy córki zamienił Twoje życie w piekło – to jest to rażąca niewdzięczność.
Napisz do mnie. Przeanalizujemy Twoją sytuację. Sprawdzimy, czy zachowanie obdarowanego kwalifikuje się do odwołania darowizny, czy może powinniśmy poszukać innej drogi prawnej.
Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij „Lubię to” lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław). [fb_button]
